Adalet Teşkilatında Yer Değiştirme ve Kariyer Mevzuatı
Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği; adliyelerde ve ceza infaz kurumlarında görev yapan yazı işleri müdürleri, zabıt kâtipleri, mübaşirler, emanet memurları ve teknisyenlerin ilk atamalarından görevde yükselmelerine, mazeret tayinlerinden becayişe kadar tüm yer değiştirme süreçlerini düzenler.
GYS sınavlarında adaylara sıkça bölge hizmet süreleri, tayin dönemleri ve mazeret hallerinde aranan belgeler detay soru olarak yöneltilmektedir.
1. Hizmet Bölgeleri ve Asgari Çalışma Süreleri Tablosu
Bakanlık taşra teşkilatı sosyo-ekonomik gelişmişlik ve coğrafi şartlara göre 5 hizmet bölgesine ayrılmıştır:
| Hizmet Bölgesi |
Bölge Niteliği |
Zorunlu Çalışma Süresi |
Sınav Püf Noktası |
| 1. Bölge |
En gelişmiş büyükşehir adliyeleri (İstanbul, Ankara, İzmir vb.) |
En az 5 Yıl |
İlk atamada veya nakilde en yüksek puan gerektiren bölgedir. |
| 2. Bölge |
Gelişmiş il merkezleri |
En az 4 Yıl |
- |
| 3. Bölge |
Orta gelişmişlikteki il ve büyük ilçe adliyeleri |
En az 3 Yıl |
- |
| 4. Bölge |
Kalkınmada öncelikli yöreler |
En az 2 Yıl |
- |
| 5. Bölge |
Mahrumiyet bölgesi ve küçük taşra adliyeleri |
En az 2 Yıl |
Zorunlu doğu hizmeti kapsamında değerlendirilir. |
2. Mazeret Durumuna Bağlı Yer Değişiklikleri
Bölge hizmet süresini tamamlamadan tayin istenebilecek yasal mazeret halleri şunlardır:
A) Aile Birliği (Eş Durumu) Mazereti:
- Eşinin kamu personeli (memur, hâkim-savcı, TSK, EGM mensubu vb.) olduğunu belgeleyen memur, eşinin görev yaptığı yere atanma talebinde bulunabilir.
- Eşin özel sektörde çalışması halinde ise, eşin talep edilen yerde kesintisiz belirli bir süre (son iki yıl içinde en az 360 gün) sosyal güvenlik primi ödemiş olması şartı aranır.
- Astlık-üstlük ilişkisi: Eşlerin her ikisi de Adalet Bakanlığı personeli ise, unvan ve hizmet süresi itibarıyla ast olanın üst olana tabi olması esastır.
B) Sağlık Mazereti:
- Memurun kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının veya anne-babasının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığını Sağlık Kurulu Raporu (Heyet Raporu) ile belgelemesi gerekir.
- Raporun tam teşekküllü eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınmış olması şarttır.
C) Can Güvenliği Mazereti:
- Kendisi, eşi veya çocuklarının can güvenliğinin görev yaptığı yerde tehlikeye düştüğünü adli veya mülki makamlarca verilen belgeyle kanıtlayan memur, unvanına uygun başka bir yere derhal nakledilebilir.
3. Karşılıklı Yer Değiştirme (Becayiş) Şartları (657 m. 73)
Aynı Bakanlığın taşra teşkilatında çalışan personelin karşılıklı yer değiştirmesi şu katı kurallara tabidir:
- Personelin aynı unvanda ve aynı sınıf/hizmet kadrosunda olması şarttır (Örn: Zabıt kâtibi ancak zabıt kâtibi ile, Yazı İşleri Müdürü ancak Yazı İşleri Müdürü ile becayiş yapabilir).
- Her iki personelin de asaletinin onaylanmış (asaleten memur) olması gerekir; aday memurlar becayiş yapamaz.
- İlgili Adalet Komisyonlarının muvafakati ve Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün onayı zorunludur.
GYS Sınav Formatında Örnek Soru
Soru: Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği'ne göre karşılıklı yer değiştirme (becayiş) talebinde bulunan personel hakkında aşağıdakilerden hangisi zorunlu şartlardan biri DEĞİLDİR?
A) Adaylık sürecini tamamlayıp asil memur olmak
B) Aynı sınıf ve unvanda görev yapmak
C) Atamaya yetkili amirin onayının bulunması
D) Her iki memurun da en az 10 yıllık hizmet süresinin bulunması
E) Aynı kurum (Adalet Bakanlığı) bünyesinde çalışıyor olmak
Doğru Cevap: D (Becayiş için 10 yıllık hizmet süresi aranmaz; asaletin onaylanmış olması ve aynı unvanda bulunulması yeterlidir).