Türkçe Dil Bilgisi ve Yazışma Kuralları Soruları
Adalet Bakanlığı GYS için Türkçe Dil Bilgisi ve Yazışma Kuralları konusunda cevaplı ve açıklamalı 20 ücretsiz örnek soru. Çöz, cevabını gör, açıklamayla tekrar et.
Soru 1
Kelimelerin ek almadığı, biçim değiştirmediği ve cümledeki görevin sıra ile vurguya göre belirlendiği dil tipi hangisidir?
- Tek heceli (yalınlayan) diller
- Eklemeli (bitişken) diller
- Çekimli (bükümlü) diller
- Sondan eklemeli diller
- Önden eklemeli (ön ek kullanan) diller
Doğru cevap: A
Hükmün özü: Tek heceli dillerde sözcükler ek almaz, biçim değişmez; görev sıra ve vurguyla belirlenir.
Nerede karışır: Eklemeli dillerle karıştırılır.
Aklında kalsın: Ek yok + vurgu = tek heceli.
Soru 2
Sözcüğün gerçek anlamından tamamen kopmadan, şekil veya işlev benzerliği yoluyla kazandığı anlama ne ad verilir?
- Yan anlam
- Mecaz anlam
- Terim anlam
- Temel anlam
- Genel anlam
Doğru cevap: A
Hükmün özü: Yan anlam, gerçek anlamla benzerlik bağı korunarak kazanılan anlamdır ve gerçek anlam ile mecaz arasında köprü görevi görür.
Nerede karışır: Mecazda benzerlik bağı yoktur.
Aklında kalsın: Benzerlik bağı = yan anlam.
Soru 3
"Uçağın kanadı gümüş rengindeydi." cümlesinde "kanat" sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
- Gerçek anlam
- Yan anlam
- Mecaz anlam
- Terim anlam
- Soyut anlam
Doğru cevap: B
Hükmün özü: Uçağın kanadı kuş kanadına şekil ve işlev benzerliğiyle kazanılmış yan anlamdır.
Nerede karışır: Gerçek anlam karıştırılır.
Aklında kalsın: Uçak kanadı = yan anlam.
Soru 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "yol" sözcüğü mecaz anlamıyla kullanılmıştır?
- Köy yolu çamurdan geçilmiyordu.
- Bu sorunu çözmenin bir yolunu bulmalıyız.
- Yol kenarına ağaç diktiler.
- Yolun sonunda bir köprü vardı.
- Yeni yol törenle hizmete açıldı ve trafik rahatladı.
Doğru cevap: B
Hükmün özü: "Sorunu çözmenin yolu" yöntem, çare anlamında mecazdır.
Nerede karışır: Diğerleri fiziksel yol anlamındadır.
Aklında kalsın: Çözüm yolu = mecaz.
Soru 5
Bir sözcüğün tekil olduğu hâlde aynı türden bütün varlıkları kapsayacak biçimde kullanılmasına ne ad verilir?
- Özel anlam
- Genel anlam
- Somut anlam
- Terim anlam
- Yan anlam
Doğru cevap: B
Hükmün özü: Genel anlamlı sözcük tekil olsa da aynı türden tüm varlık veya kavramları anlatır.
Nerede karışır: Özel anlam karıştırılır.
Aklında kalsın: Tekil ama hepsini kapsar = genel.
Soru 6
"Eğri büğrü" ve "ufak tefek" ikilemeleri hangi kuruluş biçimine örnektir?
- Aynı sözcüğün tekrarı
- Zıt anlamlı iki sözcük
- Eş anlamlı iki sözcük
- Biri anlamlı, diğeri anlamsız iki sözcük
- İkisi de tek başına anlamsız olan iki sözcük
Doğru cevap: D
Hükmün özü: "Eğri büğrü" ve "ufak tefek" ikilemelerinde sözcüklerden biri anlamlı, diğeri anlamsızdır.
Aklında kalsın: Eğri anlamlı, büğrü anlamsız.
Soru 7
"Düğünde al elbise giydi. Şunu al benden." cümlelerindeki "al" sözcükleri arasındaki ilişki hangisidir?
- Eş seslilik
- Eş anlamlılık
- Zıt anlamlılık
- Yakın anlamlılık
- Genel-özel ilişkisi
Doğru cevap: A
Hükmün özü: Birinci "al" kırmızı renk, ikincisi almak fiilidir; yazılışları aynı, anlamları ilgisizdir.
Nerede karışır: Yan anlam karıştırılır.
Aklında kalsın: Al (renk) – al(mak).
Soru 8
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde neden-sonuç ilişkisi vardır?
- Aşırı yağış nedeniyle maç ertelendi.
- Sınavı kazanmak için her gün düzenli olarak çok çalıştı.
- Erken gelirsen beni bulursun.
- Kardeşi ondan daha uzundu.
- Ne güzel bir manzara!
Doğru cevap: A
Hükmün özü: Aşırı yağış gerçekleşmiş bir nedendir; sonucu maçın ertelenmesidir.
Nerede karışır: B'deki amaç karıştırılır.
Aklında kalsın: "Nedeniyle" + gerçekleşmiş durum.
Soru 9
"Ne güzel bir gün!" cümlesinde "ne" sözcüğü için hangisi doğrudur?
- Soru anlamı katmış ve cümleyi soru cümlesi yapmıştır.
- Şaşırma ve beğeni bildiren ünlem anlamı katmıştır.
- Olumsuzluk anlamı katmıştır.
- Koşul anlamı katmıştır.
- Tanım anlamı katmıştır.
Doğru cevap: B
Hükmün özü: "Ne" sözcüğü bu cümlede soru değil, beğeni ve şaşırma bildiren ünlem anlamı katmıştır.
Aklında kalsın: "Ne güzel!" = ünlem.
Soru 10
Aşağıdaki cümlelerden hangisi emir cümlesi değildir?
- Kapıyı kapat.
- Herkes sıraya girsin.
- Ne kadar uzun bir yol!
- Ödevini zamanında teslim et.
- Lütfen sessiz olun.
Doğru cevap: C
Hükmün özü: "Ne kadar uzun bir yol!" şaşırma bildiren ünlem cümlesidir; diğerleri emir kipindedir.
Nerede karışır: Ünlem işareti karıştırılır.
Aklında kalsın: Duygu + "!" = ünlem.
Soru 11
"Eser, Atatürk tarafından okundu." cümlesinde "Atatürk tarafından" ifadesi neyi gösterir?
- Gerçek özneyi
- Belirtili nesneyi
- Dolaylı tümleci
- Örtülü özneyi
- Gizli özneyi
Doğru cevap: D
Hükmün özü: Edilgen fiillerde işi yapanı "tarafından" gibi sözcüklerle gösteren ögeye örtülü özne denir.
Aklında kalsın: "Tarafından" = örtülü özne.
Soru 12
"Sabah kalktı." cümlesinde "sabah" sözcüğü hangi ögedir?
- Dolaylı tümleç
- Özne
- Belirtisiz nesne
- Belirtili nesne
- Zarf tümleci
Doğru cevap: E
Hükmün özü: "Sabah" zaman bildirir; yükleme "ne zaman?" sorusu sorularak bulunur, zarf tümlecidir.
Aklında kalsın: Ne zaman? = zarf tümleci.
Soru 13
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem fiil soyludur?
- Bu ev çok eski.
- Kardeşim ilkokulda öğretmendir.
- Hava bugün güzel.
- Çocuklar parkta oynuyor.
- Bu kitap onundur.
Doğru cevap: D
Hükmün özü: "Oynuyor" çekimli bir fiildir; diğerlerinin yüklemleri isim soyludur.
Aklında kalsın: Çekimli fiil = fiil yüklemi.
Soru 14
İkinci hecedeki dar ünlünün ek aldıktan sonra düştüğü sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
- Burnu
- Dolapta
- Minicik
- Hissetmek
- Söylüyor
Doğru cevap: A
Hükmün özü: "Burun+u → burnu" sözcüğünde ikinci hecedeki dar ünlü düşmüştür.
Nerede karışır: Ünsüz düşmesi karıştırılır.
Aklında kalsın: Burnu, oğlu, ağzı.
Soru 15
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?
- Yarınki toplantıya Ahmet'te katılacakmış.
- Duydumki unutmuşsun.
- Sen demi bizimle gelmiyorsun?
- Evdeki hesap çarşıya uyar mı dersin?
- Oysaki sende her şeyi biliyordun.
Doğru cevap: D
Hükmün özü: "Evdeki" bitişik (evdekiler denebilir), "uyar mı" soru eki olarak ayrı yazılmıştır; diğerlerinde "Ahmet de", "Duydum ki", "Sen de mi", "sen de" olmalıdır.
Nerede karışır: "Oysaki" kalıplaşmış ve bitişiktir; yanlışlık "sende" yazımındadır.
Aklında kalsın: Bağlaç de/ki ayrı; -ki sıfat eki bitişik.
Soru 16
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde büyük ünlü uyumu -yor eki nedeniyle bozulmuştur?
- Geliyor
- Okuyor
- Kalıyor
- Duruyor
- Soruyor
Doğru cevap: A
Hükmün özü: "Geliyor" sözcüğünde ince "i" ünlüsünden sonra "-yor" ekindeki kalın "o" gelmiştir; uyum bozulmuştur. Diğerlerinde kök kalın ünlülüdür.
Aklında kalsın: İnce kök + -yor = uyum bozulur.
Soru 17
Özel adlara getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılan noktalama işareti hangisidir?
- Tırnak işareti
- Kısa çizgi
- Kesme işareti
- Virgül
- Nokta
Doğru cevap: C
Hükmün özü: Kesme işareti özel adlara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır: Atatürk'ün, Ankara'ya, 1923'te.
Nerede karışır: Kısa çizgi karıştırılır.
Aklında kalsın: Özel ad + ek = kesme.
Soru 18
"Kırmızı kalem, üç kişi, bu ev, bazı öğrenciler, hangi ev" örneklerindeki ilk sözcüklerin ortak türü hangisidir?
- Zamir
- Zarf
- Edat
- Sıfat
- İsim
Doğru cevap: D
Hükmün özü: Bu sözcüklerin hepsi isimlerin önüne gelerek onları niteleyen veya belirten sıfatlardır.
Aklında kalsın: İsimden önce = sıfat.
Soru 19
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi edat değildir?
- Gibi
- İçin
- İle
- Ama
- Doğru
Doğru cevap: D
Hükmün özü: "Ama" karşıtlık bildiren bağlaçtır; gibi, için, ile, doğru edattır.
Neden doğru: D seçeneği edat değildir.
Nerede karışır: "İle" bağlaç olarak da kullanılabilir; kural olarak edattır.
Aklında kalsın: Ama = bağlaç.
Soru 20
Kişinin eğitim durumunu, iş deneyimlerini, yabancı dil ve becerilerini özetleyen belgeye ne ad verilir?
- Özgeçmiş
- Başvuru dilekçesi
- Rapor
- Tutanak
- Genelge
Doğru cevap: A
Hükmün özü: Özgeçmiş kişinin eğitim, iş deneyimi, yabancı dil, beceri ve sosyal etkinliklerini özetleyen belgedir.
Nerede karışır: Dilekçe karıştırılır.
Aklında kalsın: Kişisel birikim özeti = özgeçmiş.
Tüm derslerin soruları · Eğitim paketleri