1. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu nasıl çalışılmalı?
5442 sayılı Kanun çalışılırken temel amaç, mülki idare sistemini ezberlemek değil; vali ve kaymakamın konumunu, yetkisini ve sorumluluğunu ayırt etmektir. Bu kanun, il-ilçe yapısını ve merkezi idarenin taşradaki görünümünü verdiği için 5302 ve 5393’e geçmeden önce temel oluşturur.
Başlangıçta şu zinciri yazın: Türkiye il, ilçe ve bucaklara ayrılır; ilin genel idaresinin başı validir; ilçenin genel idaresinin başı kaymakamdır. Ardından vali-kaymakam karşılaştırmasına geçin. Çıkmış soru yapılarında en sık görülen tuzak, bir yetkinin vali mi kaymakam mı tarafından kullanılacağı veya hangi personelin birinci derece sicil amiri olduğudur.
|
Odak alanı
|
Mutlaka bilinmesi gerekenler
|
Soru tuzağı
|
|
Kuruluş ve bölünme
|
İl, ilçe, bucak; il/ilçe kurulması ve değiştirilmesi; köy, bucak ve sınır işlemleri
|
Kanun, Cumhurbaşkanı onayı, İçişleri Bakanlığı tasvibi ayrımı
|
|
Vali
|
İlde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtası; genel idareden sorumlu; ilde genel ve özel kolluk kuvvetlerinin amiri
|
Valinin “mahalli idare organı” gibi görülmesi hatalıdır
|
|
Kaymakam
|
İlçenin genel idaresinin başı; valinin emir ve talimatını yürütür; ilçe genel ve özel kolluk kuvvetlerinin amiri
|
Kaymakamın sicil/disiplin yetkileri ile valinin yetkilerini karıştırmak
|
|
Sicil ve disiplin
|
Vali ve kaymakamın kimlere uyarma-kınama verebildiği, kimin birinci derece sicil amiri olduğu
|
Çıkmış sorularda “birinci derece değildir” tarzı seçenekler
|
|
Toplantı ve denetim
|
Vali idare şube başkanlarını yılda en az 4 kez, kaymakamları yılda 1 kez toplantıya çağırır; devir ve teftiş hükümleri
|
Yılda 4 kez / yılda 1 kez ayrımı
|
|
Kamu düzeni tedbirleri
|
Valinin 15 günü geçmemek üzere giriş-çıkış ve dolaşmayı sınırlayabilmesi; karar ve tedbirlere uymama yaptırımı
|
“Süresiz sınırlandırma” veya yanlış süre tuzağı
|
5442 için kritik süre ve sayılar
Vali, kamu düzeni veya güvenliği ciddi biçimde bozulduğunda 15 günü geçmemek üzere belirli yerlere giriş-çıkış ve dolaşmaya ilişkin sınırlama getirebilir.
Vali, idare şube başkanlarını yılda dört defadan az olmamak üzere toplayabilir; kaymakamları ise yılda bir defa toplantıya çağırır.
Vali, acele hâllerde tayinleri merkeze ait il memurlarına 15 güne kadar izin verebilir.
Kaymakam, ilçe idare şube başkanlarına acele hâllerde 8 güne kadar; tayini kendisine ait memurlara yıllık izne mahsup edilmek üzere 1 aya kadar izin verebilir.
Valilik talebiyle kamuya açık alanlara ilişkin sistemlerin altyapı/kurulum talepleri ilgili yerel idarelerce 7 gün içinde sonuçlandırılır.
Kaymakam, her yıl ilçenin bütün bucaklarıyla köylerinin en az yarısını ve ilçe içindeki teşkilatı teftiş eder.
2. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu nasıl çalışılmalı?
5302 sayılı Kanunda en verimli çalışma yöntemi “organlar üzerinden” ilerlemektir. İl özel idaresinin organları il genel meclisi, il encümeni ve validir. İl genel meclisi karar organı; il encümeni yürütmeye yakın karar/inceleme organı; vali ise il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir.
Bu kanunda soru genellikle yetki eşleştirmesi, bütçe takvimi, kararların kesinleşmesi, komisyon süreleri ve denetim/faaliyet raporu üzerinden gelir. Çıkmış soru analizinde, “il özel idaresinin yetki ve imtiyazı değildir” şeklindeki sorularda seçeneklerden biri aslında il genel meclisinin görevi olarak verilebilmektedir. Bu nedenle 5302 çalışırken “idarenin yetkisi - meclisin görevi - encümenin görevi - valinin görevi” ayrımı yapılmalıdır.
|
Başlık
|
İl genel meclisi
|
İl encümeni
|
Vali
|
|
Konum
|
Karar organı
|
Vali başkanlığında çalışan organ
|
İl özel idaresinin başı ve temsilcisi
|
|
Tipik görev
|
Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek, yönetmelikleri kabul etmek, borçlanmaya karar vermek
|
Bütçe/çalışma programı hakkında görüş bildirmek, kamulaştırma kararı almak, cezaları vermek
|
Meclis ve encümen kararlarını uygulamak, bütçeyi uygulamak, personeli atamak
|
|
Sınav tuzağı
|
Meclis görevinin “idarenin yetki ve imtiyazı” gibi verilmesi
|
Encümen üyeleri ve toplantı usulü
|
Valinin hem 5442’de hem 5302’de farklı sıfatla yer alması
|
5302 için kritik süre ve sayılar
İl genel meclisi her ayın ilk haftası toplanır; bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok 20 gün, diğer toplantıların süresi en çok 5 gündür.
Gündem üyelere en az 3 gün önceden bildirilir.
İl genel meclisi kararlarının tam metni en geç 5 gün içinde valiye gönderilir; vali hukuka aykırı gördüğü kararları 7 gün içinde yeniden görüşülmek üzere iade edebilir.
Kesinleşen il genel meclisi karar özetleri toplantıyı izleyen en geç 7 gün içinde duyurulur.
İmar ve bayındırlık komisyonu en fazla 10 iş günü; diğer komisyonlar 5 iş günü içinde işleri sonuçlandırır.
Denetim komisyonu ocak ayında oluşturulur; çalışmasını şubat ayı sonuna kadar tamamlar ve raporunu izleyen ayın 15’ine kadar meclis başkanlığına sunar.
Vali, mahalli idareler genel seçimlerinden itibaren 6 ay içinde stratejik planı hazırlayıp il genel meclisine sunar.
İl özel idaresi bütçe tasarısı eylül ayı başında il encümenine; encümen görüşüyle birlikte kasım ayının birinci gününden önce il genel meclisine sunulur.
Kesin hesap vali tarafından mart ayında encümene sunulur; mayıs ayı toplantısında il genel meclisinde görüşülür.
İl encümeni haftada en az bir defa toplanır ve gündemindeki konuları en geç 1 hafta içinde karara bağlar.
3. 5393 sayılı Belediye Kanunu nasıl çalışılmalı?
5393 sayılı Kanun, 5302 ile birlikte çalışıldığında en hızlı oturan konudur. Çünkü belediyenin organları belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanıdır. Bu yapı, 5302’deki il genel meclisi - il encümeni - vali düzeniyle karşılaştırıldığında soru çözme hızını artırır.
Bu kanunda kuruluş şartları, belediye sınırları, belediye meclisinin toplantı ve karar usulü, encümen yapısı, belediye başkanının görevleri, bütçe takvimi, faaliyet raporu ve hizmetlerde aksama başlıkları öncelikli çalışılmalıdır. Çıkmış soru yapıları, “kaç metre”, “hangi bakanlığa gönderilir”, “hangi ay” ve “hangi organın görevidir” gibi net bilgi isteyen soruların öne çıktığını gösterir.
|
Başlık
|
Belediye meclisi
|
Belediye encümeni
|
Belediye başkanı
|
|
Konum
|
Karar organı
|
Belediye başkanının başkanlığında çalışan organ
|
Belediye idaresinin başı ve temsilcisi
|
|
Tipik görev
|
İmar planı, bütçe, kesin hesap, borçlanma, yönetmelik, komisyon seçimi
|
Bütçe/çalışma programı görüşü, cezalar, kamulaştırma, umuma açık yer saatleri
|
Meclis ve encümen kararlarını uygulamak, bütçeyi uygulamak, personeli atamak
|
|
Sınav tuzağı
|
Meclis kararı ile encümen kararı ayrımı
|
7 kişi / 5 kişi yapısı ve haftalık toplantı
|
Belediye başkanının belediye meclisine ve encümene başkanlık etmesi
|
5393 için kritik süre ve sayılar
Belediye kurulabilmesi için nüfusun 5.000 ve üzerinde olması gerekir; il ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması zorunludur.
İçme ve kullanma suyu havzaları, sit ve koruma alanları ile kurulu belediye sınırlarına 5.000 metreden daha yakın yerleşim yerlerinde belediye kurulamaz.
Belediye sınırları içinde nüfusu 500’ün altında mahalle kurulamaz; nüfusu 2.000’in altına düşen belediyeler köye dönüştürülür.
Belediye meclisi her ayın ilk haftası toplanır; bütçe görüşmesi en çok 20 gün, diğer toplantılar en çok 5 gündür.
Olağanüstü toplantı çağrısı ve gündem en az 3 gün önceden duyurulur; belediye başkanı acil durumlarda yılda 3 defadan fazla olmamak üzere meclisi toplantıya çağırabilir.
Belediye başkanı hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını 5 gün içinde yeniden görüşülmek üzere iade edebilir; ısrar kararına karşı 10 gün içinde idari yargıya başvurabilir.
Kesinleşen meclis kararları en geç 7 gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilir; gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez.
İmar komisyonu en fazla 10 iş günü, diğer komisyonlar 5 iş günü içinde işlerini sonuçlandırır.
Denetim komisyonu ocak ayında oluşturulur; çalışmalarını 45 iş günü içinde tamamlar ve raporunu mart ayı sonuna kadar meclis başkanlığına sunar.
Belediye bütçe tasarısı eylül ayının birinci gününden önce encümene sunulur; encümen görüşüyle kasım ayının birinci gününden önce meclise sunulur.
Kesin hesap nisan ayında encümene, mayıs ayında belediye meclisine gelir.
Belediye başkanlığının boşalması halinde vali belediye meclisinin 10 gün içinde toplanmasını sağlar; başkan veya başkan vekili seçiminin en geç 15 gün içinde tamamlanması gerekir.
Belediye başkanının mazeretsiz ve kesintisiz 20 günden fazla görevini terk etmesi başkanlık sıfatının sona ermesi bakımından önemlidir.
Üç kanunun ortak benzer kısımları
5442, 5302 ve 5393 birlikte çalışıldığında ortaklıklar daha görünür hâle gelir. Bu ortaklıkları ayrı bir tabloya almak, özellikle deneme sonrası yanlış analizinde hızlı tekrar sağlar.
|
Ortak tema
|
5442
|
5302
|
5393
|
|
Baş/temsilci
|
Vali ilde, kaymakam ilçede merkezi idarenin yürütme vasıtasıdır
|
Vali il özel idaresinin başı ve temsilcisidir
|
Belediye başkanı belediye idaresinin başı ve temsilcisidir
|
|
Karar organı
|
İl/ilçe idare kurulları, idare şube başkanları ve mülki idare yapısı
|
İl genel meclisi karar organıdır
|
Belediye meclisi karar organıdır
|
|
Encümen
|
Doğrudan belediye/özel idare encümeni değil; idare kurulları önemlidir
|
İl encümeni vali başkanlığındadır
|
Belediye encümeni belediye başkanı başkanlığındadır
|
|
Bütçe/plan
|
Merkezi idare ve taşra koordinasyonu öne çıkar
|
Stratejik plan, bütçe, kesin hesap ve faaliyet raporu valinin/meclisin gündemidir
|
Stratejik plan, bütçe, kesin hesap ve faaliyet raporu belediye başkanı/meclis gündemidir
|
|
Denetim
|
Vali ve kaymakamın denetim/teftiş yetkileri vardır
|
İç-dış denetim, faaliyet raporu ve hizmetlerde aksama hükümleri vardır
|
İç-dış denetim, faaliyet raporu ve hizmetlerde aksama hükümleri vardır
|
|
Sınav dili
|
Sicil amiri, kolluk, toplantı ve yetki soruları
|
Yetki-imtiyaz, organ görevi, bütçe ayı soruları
|
Kuruluş nüfusu, metre, faaliyet raporu, organ görevi soruları
|
Süre ve sayı tablosu: son tekrar için kısa liste
|
Bilgi
|
5442
|
5302
|
5393
|
|
Soru sayısı
|
2
|
2
|
2
|
|
Ana kişi/organ
|
Vali - kaymakam
|
Vali - il genel meclisi - il encümeni
|
Belediye başkanı - belediye meclisi - encümen
|
|
Aylık toplantı
|
-
|
İl genel meclisi her ay ilk hafta
|
Belediye meclisi her ay ilk hafta
|
|
Bütçe toplantı süresi
|
-
|
En çok 20 gün
|
En çok 20 gün
|
|
Diğer toplantı süresi
|
-
|
En çok 5 gün
|
En çok 5 gün
|
|
Gündem bildirimi
|
-
|
En az 3 gün önce
|
En az 3 gün önce
|
|
Karar iadesi/gönderimi
|
-
|
Meclis kararı 5 gün içinde valiye, vali 7 gün içinde iade edebilir
|
Başkan 5 gün içinde iade edebilir, 10 gün içinde yargıya başvurabilir, kararlar 7 gün içinde mülki amire gönderilir
|
|
Komisyon süreleri
|
-
|
İmar 10 iş günü, diğerleri 5 iş günü
|
İmar 10 iş günü, diğerleri 5 iş günü
|
|
Denetim komisyonu
|
-
|
Ocak - Şubat sonu - Mart 15
|
Ocak - 45 iş günü - Mart sonu
|
|
Stratejik plan
|
-
|
6 ay içinde
|
6 ay içinde; nüfusu 50.000 altı için zorunlu değil
|
|
Bütçe takvimi
|
-
|
Eylül başı encümen, Kasım 1’den önce meclis
|
Eylül 1’den önce encümen ve Bakanlık, Kasım 1’den önce meclis
|
|
Kesin hesap
|
-
|
Mart encümen, Mayıs meclis
|
Nisan encümen, Mayıs meclis
|
|
Özel sayılar
|
15 gün tedbir, 7 gün altyapı, 4 toplantı/yıl, 8 gün izin
|
3-5 komisyon üyesi, 3-7 gün kapatma, 15 gün itiraz
|
5.000 nüfus/metre, 500 mahalle, 2.000 köye dönüşme, 20 gün görev terk, 10/15 gün başkan seçimi
|
Çıkmış soru analizi: soru yapılarından nasıl yararlanılır?
Çıkmış soruların amacı, sadece doğru cevabı görmek değildir. Bu üç kanunda çıkmış soru dili genellikle “hangi organın görevidir?”, “hangisi değildir?”, “hangi ay?”, “kaç gün?”, “kaç metre?” ve “hangi makam?” kalıplarıyla gelir. Bu nedenle çıkmış soruları çözerken her soruyu konu başlığına değil, soru tipine göre de etiketlemek gerekir.
2025 Yazı İşleri Müdürü A kitapçığındaki devlet teşkilatı soruları incelendiğinde; 5302’de il özel idaresinin yetki-imtiyaz ayrımı ve bütçe tasarısının eylül ayında encümene sunulması, 5393’te 5.000 metre kuralı ve faaliyet raporunun gönderileceği bakanlık, 5442’de ise vali/kaymakamın sicil ve görev-yetki ayrımı üzerinden soru kurulduğu görülür. Metinleri ezberlemek yerine bu soru yapılarına aşinalık kazanmak, denemelerdeki net artışını daha sürdürülebilir hâle getirir.
|
Soru yapısı
|
Nereden gelir?
|
Çalışma tekniği
|
Yanlış nedeni
|
|
“Hangisi değildir?”
|
Yetki ve imtiyazlar, organ görevleri
|
Her kanun için organ-görev tablosu çıkar
|
Meclis görevi ile idare yetkisini karıştırmak
|
|
“Hangi ay?”
|
Bütçe, kesin hesap, faaliyet raporu
|
Ayları tek kronolojiye yaz: Eylül - Kasım - Mart/Nisan - Mayıs
|
5302 ve 5393 takvimlerini karıştırmak
|
|
“Kaç gün?”
|
Karar iadesi, komisyon, denetim, başkan seçimi
|
3/5/7/10/15/20/30/45 sayı kartları yap
|
Benzer süreleri aynı sanmak
|
|
“Kaç metre/nüfus?”
|
Belediye kuruluşu, mahalle, köye dönüşme
|
5393 sayısal kuralları ayrı karta yaz
|
5.000 nüfus ile 5.000 metreyi karıştırmak
|
|
“Kim başkandır/temsilcidir?”
|
Vali, kaymakam, belediye başkanı
|
5442-5302-5393 karşılaştırması yap
|
Valinin 5442 ve 5302’deki farklı sıfatlarını ayırmamak
|
|
“Sicil amiri kimdir?”
|
5442 vali ve kaymakam hükümleri
|
Vali/kaymakam sicil amiri listesi çıkar
|
Birinci derece/ikinci derece ayrımını kaçırmak
|
GYS Adalet çalışma programında nasıl uygulanmalı?
Bu üç konu için en doğru akış “konu anlatımı + karşılaştırmalı tablo + çıkmış soru + yanlış analizi + kısa tekrar” şeklindedir. GYS Adalet ders çalışma programına sadık kalan aday, bu üç kanunu aynı blok içinde tamamlayarak son haftada konu yetiştirme telaşını azaltır. Çünkü aynı kavramlar tekrarlandığı için peş peşe çalışmak hem zamandan kazandırır hem de yanlışların nedenini daha açık gösterir.
Önerilen yöntem: Birinci gün 5442 ile mülki idare hiyerarşisini öğrenin. İkinci gün 5302 ile il özel idaresi organlarını çalışın. Üçüncü gün 5393 ile belediye organlarını çalışın. Dördüncü gün üç kanunun ortak süre tablosunu tekrar edin. Beşinci gün çıkmış soru analizi yapın. Altıncı gün karışık test, yedinci gün yanlış defteri tekrarı yapın.
7 günlük örnek çalışma planı
|
Gün
|
Konu
|
Soru görevi
|
Çıktı
|
|
1
|
5442 İl İdaresi Kanunu
|
Konu testi + vali/kaymakam soruları
|
Vali-kaymakam yetki şeması
|
|
2
|
5442 tekrar + kısa deneme
|
Sicil, disiplin, kolluk, süre soruları
|
15 gün, 7 gün, 4 toplantı, 8 gün kartı
|
|
3
|
5302 İl Özel İdaresi Kanunu
|
Organ-görev testi
|
İl genel meclisi/encümen/vali tablosu
|
|
4
|
5302 süreler
|
Bütçe, kesin hesap, komisyon, denetim soruları
|
Eylül-Kasım-Mart-Mayıs çizelgesi
|
|
5
|
5393 Belediye Kanunu
|
Kuruluş, organlar, meclis/encümen testi
|
5.000, 500, 2.000, 20 gün notu
|
|
6
|
5393 süreler + karşılaştırma
|
Karışık 5302/5393 soruları
|
Meclis/encümen/başkan karşılaştırması
|
|
7
|
Çıkmış soru analizi
|
2025 soru yapısı + yanlış analizi
|
Yanlış sebebi listesi ve son tekrar kartları
|
Yanlış analizi için kullanılacak kısa form
Her yanlış soru için aşağıdaki 5 soruyu cevaplayın. Bu form, özellikle benzer görünen 5302 ve 5393 maddelerinde tekrar eden hataları hızlı yakalar.
Bu soru hangi kanundan geldi: 5442 mi, 5302 mi, 5393 mü?
Soru bir organ-görev sorusu mu, süre-sayı sorusu mu, yetki/imtiyaz sorusu mu?
Yanlışım bilgi eksikliğinden mi, benzer kanunları karıştırmaktan mı, dikkatsizlikten mi kaynaklandı?
Doğru cevabı tek cümlelik kısa notla nasıl yazarım?
Bu yanlış 24 saat, 72 saat ve 7 gün sonra tekrar edilecek listeye eklendi mi?
Sık yapılan hazırlık hataları
Üç kanunu ayrı haftalara bölüp ortak kavramları unutmak.
Sadece madde başlıklarını okuyup organ-görev ayrımı yapmamak.
Süreleri ayrı bir kartta toplamadan deneme çözmek.
5302’deki vali ile 5442’deki valinin sıfatını aynı cümleyle açıklamaya çalışmak.
5393’te nüfus ve metre gibi sayısal şartları karıştırmak.
Çıkmış sorularda sadece cevaba bakıp soru tipini etiketlememek.
Deneme sonrası “hangi kanun, hangi organ, hangi süre?” ayrımıyla yanlış defteri tutmamak.
Sık sorulan sorular
Bu üç kanundan GYS’de kaç soru beklenir?
Yazı İşleri Müdürü Ek-2/D dağılımına göre 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu 2 soru, 5393 sayılı Belediye Kanunu 2 soru ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu 2 soru olmak üzere toplam 6 soru olarak yer alır.
Önce hangi kanun çalışılmalı?
Önce 5442 çalışılmalıdır. Çünkü vali-kaymakam, il-ilçe yapısı ve mülki idare hiyerarşisi anlaşılmadan 5302’deki vali ve 5393’teki mülki idare amiri bağlantıları daha kolay karışır. Sonrasında 5302 ve 5393 art arda çalışılmalıdır.
Süreleri nasıl ezberlemeliyim?
Süreleri kanun kanun ezberlemek yerine tek tabloda toplayın. Örneğin 5302 ve 5393 için meclis toplantısı, komisyon süreleri ve bütçe takvimi birlikte görülmelidir. 5442’de ise 15 gün, 7 gün, 4 toplantı, 8 gün ve 1 ay gibi özel bilgiler ayrı kart yapılmalıdır.
Çıkmış sorular tek başına yeterli mi?
Hayır. Çıkmış sorular soru dilini öğretir; fakat konu metni ve karşılaştırma tablosu olmadan seçenek tuzakları kaçabilir. En verimli yol, önce kısa konu tekrarı, sonra çıkmış soru, ardından yanlış analizi yapmaktır.
5302 ve 5393 neden birlikte çalışılmalı?
Her iki kanunda da meclis, encümen, başkan/vali, bütçe, kesin hesap, denetim, stratejik plan ve hizmetlerde aksama gibi benzer bölümler vardır. Bu benzerlikler birlikte çalışıldığında hafızayı güçlendirir; ayrı ayrı çalışıldığında ise kavramlar birbirine karışabilir.
İç link önerileri
657 Sayılı DMK GYS Adayları İçin Nasıl Tekrar Edilir?
2577 Sayılı İYUK GYS İçin Nasıl Çalışılmalı?
Mevzuat Sorularında Anahtar Kelime Yakalama
Yanlış Yapılan GYS Sorusu Nasıl Tekrar Edilmeli?
Konu Tekrarı ve Deneme Çözümü Dengesi Nasıl Kurulur?
GYS Son Hafta Tekrar Programı Nasıl Olmalı?
Yayın öncesi kontrol listesi
Başlıkta 5442, 5302, 5393 ve GYS ifadeleri yer alıyor.
Üç kanunun toplam 6 soru değerinde olduğu vurgulandı.
5442 için vali, kaymakam, kolluk, sicil, disiplin ve süreler işlendi.
5302 için il genel meclisi, il encümeni, vali, bütçe ve denetim süreleri işlendi.
5393 için belediye meclisi, encümen, başkan, kuruluş şartları ve bütçe takvimi işlendi.
Üç kanunun ortak benzer kısımları ve peş peşe çalışmanın önemi açıklandı.
Çıkmış soru analizi, soru metinleri kopyalanmadan soru yapısı üzerinden verildi.
GYS Adalet çalışma programı, konu anlatımı, video ders, çıkmış soru ve deneme rutiniyle ilişkilendirildi.
Kaynak notları
Bu blog taslağı hazırlanırken kullanıcının yüklediği “5442 İl İdaresi Kanunu”, “5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu” ve “5393 Sayılı Belediye Kanunu” ders dokümanları; Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü Ek-2/D Yazı İşleri Müdürü konu dağılımı ve MEB ÖDSGM’nin 30 Kasım 2025 Adalet Bakanlığı GYS soru-cevap anahtarları duyurusu dikkate alınmıştır.
Resmi kaynaklar: Adalet Bakanlığı PGM Ek-2/D Yazı İşleri Müdürü • MEB ÖDSGM Soru-Cevap Duyurusu • GYS Adalet