Kısa mevzuat, kritik süreler, çıkmış soru mantığı ve GYS Adalet çalışma rutini

Adalet Bakanlığı GYS 2026 Rehberi - www.gysadalet.com

Hukuk Muhakemelerinde e-Duruşma Yönetmeliği GYS İçin Nasıl Çalışılır?

Hukuk Muhakemelerinde e-Duruşma Yönetmeliği GYS İçin Nasıl Çalışılır?

Adalet Bakanlığı GYS hazırlığında bazı mevzuatlar uzun, bazıları ise kısa fakat sınav değeri yüksek metinlerdir. Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik, kısa yapısı nedeniyle hızlı öğrenilebilecek bir konudur. Bu nedenle adayın bu başlığı “nasıl olsa kısa” diyerek ertelemesi değil, tam tersine kolay net çıkarılabilecek bir alan olarak görmesi gerekir.

GYS Adalet notu: Bu mevzuat kısa, düzenli ve soru kökü üretmeye elverişli olduğu için konu anlatımı, kısa tekrar ve çıkmış soru analizi birlikte yürütüldüğünde adayın soru kaçırmaması gereken başlıklardan biridir.

Resmi konu dağılımında bu ders, Yazı İşleri Müdürü adayları için “Elektronik imza ile Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS)” başlığı içinde değerlendirilir. Bu blokta 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ile ceza ve hukuk yargılamasındaki ses-görüntü sistemi mevzuatı birlikte düşünülmelidir. Bu yüzden e-Duruşma Yönetmeliği tek başına uzun bir ders gibi değil, kısa fakat belirleyici bir tamamlayıcı mevzuat gibi çalışılmalıdır.

Bu Yönetmeliğin GYS Açısından Önemi

Neden önemli?	Aday nasıl yaklaşmalı?
Mevzuat kısa ve sistematik ilerler.	Bir defa baştan sona okunup ikinci okumada süreler, kişiler ve yetkiler ayrı listeye alınmalıdır.
Soru kökleri genellikle ayrım sorar.	Talep üzerine e-Duruşma, resen e-Duruşma, katılım yeri, kimlik tespiti ve kayıt yasağı ayrı ayrı çalışılmalıdır.
Süreler net ve ezberlenebilir yapıdadır.	2 iş günü, 1 iş günü ve 2 hafta bilgileri kısa not kartına yazılmalıdır.
UYAP ve güvenli elektronik imza ile bağlantılıdır.	UYAP, mobil imza, güvenli elektronik imza ve elektronik belge gönderimi kavramları karıştırılmamalıdır.
Çıkmış soru tarzına uygundur.	Doğru-yanlış, “hangisi değildir”, süre ve yetki sorularına hazırlık yapılmalıdır.

Çalışmaya Nereden Başlanmalı?

Bu derse çalışırken amaç, yönetmeliği kelime kelime ezberlemek değil; yönetmeliğin kurduğu süreci akış halinde görmektir. Aday önce “e-Duruşma nedir?”, sonra “kim talep eder?”, “ne zamana kadar talep edilir?”, “kim karar verir?”, “kim nereden katılır?”, “kimlik nasıl tespit edilir?” ve “kayıt alınırsa ne olur?” sorularına cevap verebilmelidir.

İlk okumada yönetmeliğin amacı, kapsamı, dayanağı ve temel kavramları işaretlenir.

İkinci okumada süreler, sayısal bilgiler ve yetkili makamlar ayrı renkle işaretlenir.

Üçüncü aşamada GYS Adalet soru bankası ve denemelerindeki yanlışlar konu başlığına göre ayrılır.

Son aşamada çıkmış soru mantığına uygun kısa notlar çıkarılır ve 24-72 saat aralıklarla tekrar edilir.

Mutlaka Bilinmesi Gereken Süreler ve Sayısal Bilgiler

Kural	Süre / sayı	Sınavda nasıl sorulabilir?
e-Duruşma talebi	Duruşma gününden en az 2 iş günü önce	“Duruşmaya e-Duruşma yoluyla katılım en geç ne zamana kadar talep edilir?”
Talebin değerlendirilmesi	Hâkim duruşma gününden en az 1 iş günü önce karar verir	“e-Duruşma talebini kim ve ne zamana kadar karara bağlar?”
Kararın niteliği	Kabul veya ret kararı kesindir	“Talebin reddine ilişkin kararın niteliği nedir?”
Kayıtların saklanması	Merkezi Kayıt Sisteminde 2 hafta	“Mahkemece alınan e-Duruşma kayıtları ne kadar süre saklanır?”
Fotoğraf ve kayıt yasağı	Kural olarak yasaktır	“e-Duruşma sırasında taraflar ses veya görüntü kaydı alabilir mi?”

Konu Konu Çalışma Rehberi

1. Amaç, kapsam ve tanımlar birlikte okunmalı

Yönetmeliğin amacı, hukuk yargılamalarında aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla taraf veya vekilin duruşmaya katılması, usul işlemi yapması; tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililerin dinlenilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Bu bölümde özellikle “e-Duruşma”, “e-Duruşma Sistemi”, “UYAP” ve “Merkezi Kayıt Sistemi” kavramları ayrı not edilmelidir.

2. Talep üzerine e-Duruşma: en çok soru gelebilecek bölüm

Taraflardan biri veya vekili, duruşmaya e-Duruşma Sistemi yoluyla katılmayı, usul işlemi yapmayı ya da tanık, bilirkişi veya uzmanın bu sistemle dinlenmesini gerekçesiyle birlikte isteyebilir. Talep, UYAP mobil uygulamaları, avukat portalı veya vatandaş portalı üzerinden yapılır. Burada adayın kaçırmaması gereken ana süre, talebin duruşma gününden en az iki iş günü önce yapılmasıdır.

Hâkim, talep hakkında duruşma gününden en az bir iş günü önce kabul veya ret kararı verir. Talebin süresinde yapılmaması, hakkın kötüye kullanılması, yargılamayı sürüncemede bırakma amacı taşıması veya e-Duruşma yapılmasını zorlaştıran hukuki, fiili ya da teknik engeller bulunması ret sebebi olabilir.

3. Resen e-Duruşma ayrı başlık olarak ezberlenmeli

Mahkeme, tanığın, bilirkişinin veya uzmanın e-Duruşma Sistemi yoluyla dinlenmesine kendiliğinden karar verebilir. Ayrıca tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerde ilgililerin e-Duruşma yoluyla dinlenmesine resen karar verilmesi mümkündür. İsticvap olunacak veya yemin edecek taraf mahkemenin bulunduğu il dışında oturuyor ve mahkemeye bizzat gelemiyorsa, öncelikle e-Duruşma Sistemi yoluyla isticvap olunması veya yemin ettirilmesi çalışılmalıdır.

4. Katılım yeri ve kimlik tespiti karıştırılmamalı

Taraf vekili; avukatlık bürosundan, baro tarafından belirlenen bölümden, adliyede bu amaçla ayrılan yerden veya şartları taşıyan uygun başka bir yerden katılabilir. Taraf, tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililer ise kural olarak bulundukları yerdeki adliye veya ceza infaz kurumunda bu amaca tahsis edilen yerden katılır. Hastalık, yaşlılık veya engellilik hallerinde mesken veya kurumdan katılım mümkündür.

Kimlik tespitinde de kişi grupları ayrılmalıdır. Vekilin kimlik tespiti güvenli elektronik imza, mobil imza, UYAP kayıtları ve benzeri yöntemlerle mahkemece yapılır. Taraf, tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililerin kimlik tespiti ise bulunulan yerdeki görevli yazı işleri müdürü, zabıt kâtibi veya ceza infaz kurumu görevlisi tarafından yapılabilir ve bu hususta tutanak düzenlenir.

5. e-Duruşmanın icrası: hukuki sonuç, imza ve teknik sorunlar

e-Duruşma, mahkeme huzurunda yapılan duruşma ile aynı hukuki sonuçları doğurur. Bu cümle doğrudan soru cümlesi yapılabilecek kadar önemlidir. Birden fazla vekille takip edilen dosyalarda ise e-Duruşmaya yalnızca talepte bulunan ve talebi kabul edilen vekiller katılabilir.

Feragat, kabul ve sulh bakımından özel kurala dikkat edilmelidir. e-Duruşma yoluyla bu beyanlarda bulunulursa mahkeme yeni bir duruşma günü tayin eder; bu işlem mahkeme huzurunda yenilenip tutanak beyanda bulunan tarafından imzalanırsa geçerli hâle gelir. Sınavda bu nokta “e-Duruşmada verilen beyan doğrudan geçerlidir” şeklinde yanıltıcı seçenek olarak sorulabilir.

Teknik sorunlarda da ana mantık şudur: Ses ve görüntü aynı anda sağlanamaz veya kesinti beyanların anlaşılmasını güçleştirirse e-Duruşma yeniden açılır; aksaklık devam ederse gerekçesi belirtilerek sonlandırılır ve tutanağa geçirilir. Taraf veya vekilin kusuru olmaksızın teknik sebeplerle e-Duruşma yapılamazsa ilgili taraf veya vekil yönünden HMK 150/1 uygulanmaz.

6. Kayıt yasağı ve iki haftalık saklama süresi özel olarak işaretlenmeli

e-Duruşma sırasında fotoğraf çekilemez; hiçbir şekilde ses ve görüntü kaydı yapılamaz. Ancak yargılamanın zorunlu kıldığı hallerde mahkemece kayıt yapılabilir. Mahkemece alınan kayıtlar Merkezi Kayıt Sisteminde iki hafta süreyle muhafaza edilir ve süre sonunda geri döndürülemeyecek şekilde silinir. Bu bölüm kısa olduğu için sınavda süre, yasak veya istisna şeklinde sorulması mümkündür.

Kısa Mevzuat Diye Atlamayın: Bu Konuda Soru Kaçırılmamalı

Bu yönetmelik, 657 sayılı DMK veya Tebligat Kanunu gibi hacimli mevzuatlar kadar uzun değildir. Fakat GYS’de kısa mevzuatlar çoğu zaman adayın kolay net kazanabileceği alanlardır. Konu kısa olduğu için çalışması ertelendiğinde aynı soru “basit ayrıntı” gibi görünür; düzenli tekrar yapıldığında ise birkaç dakikada cevaplanabilir hale gelir.

Bu nedenle GYS Adalet çalışma programında e-Duruşma Yönetmeliği için hedef, mevzuatı bir kere okuyup geçmek değil; kısa not, soru çözümü ve yanlış analizi ile konuyu kapatmaktır. Özellikle 2 iş günü, 1 iş günü, 2 hafta, kesin karar, kayıt yasağı, teknik arıza ve feragat-kabul-sulh ayrımı ezberlenmeden bu başlık tamamlanmış sayılmamalıdır.

Çıkmış Soru Analizi: Soru Yapıları Nasıl Okunmalı?

Çıkmış sorular incelendiğinde bu tür kısa yönetmeliklerde soru metinlerinin genellikle doğrudan madde bilgisini ölçtüğü görülür. Adayın mevzuatı sadece okuyup bırakması yeterli değildir; soru kökünün hangi kelime üzerinden tuzak kurduğunu da görmesi gerekir.

Soru yapısı	Dikkat edilecek nokta	Çalışma yöntemi
Süre sorusu	2 iş günü, 1 iş günü, 2 hafta karıştırılabilir.	Süreleri tek sayfalık mini tabloya yazıp her denemeden önce tekrar edin.
Hangisi reddedilme sebebidir/değildir?	Geç talep, kötüye kullanım, sürüncemede bırakma ve teknik engel seçenekleri gelir.	Ret sebeplerini üçlü grup halinde ezberleyin: süre, niyet, engel.
Kim nereden katılır?	Vekil, taraf, tanık, bilirkişi ve engellilik/yaşlılık/hastalık halleri ayrılır.	Katılım yerlerini kişi gruplarına göre tablo yapın.
Kimlik tespiti sorusu	Vekil ile diğer kişilerin kimlik tespiti aynı usule tabi değildir.	Vekil = UYAP/e-imza; diğerleri = görevli personel/tutanak şeklinde kodlayın.
Kayıt yasağı sorusu	Tarafların kayıt alması yasaktır; mahkeme zorunlu hallerde kayıt alabilir.	Yasak-istisna-saklama süresi sıralamasıyla çalışın.
Teknik aksaklık sorusu	Kusursuz teknik sorun halinde HMK 150/1 uygulanmaması sorulabilir.	Teknik sorunları “yeniden aç, devam ederse sonlandır, tutanağa geçir” akışıyla öğrenin.

7 Günlük Hızlı Tekrar Programı

Gün	Çalışılacak bölüm	Uygulama
1. gün	Amaç, kapsam, dayanak, tanımlar	e-Duruşma, UYAP, Merkezi Kayıt Sistemi ve güvenli elektronik imza kavramlarını kısa not çıkarın.
2. gün	Talep üzerine e-Duruşma	2 iş günü talep süresi, 1 iş günü karar süresi ve ret sebeplerini ezberleyin.
3. gün	Resen e-Duruşma	Mahkemenin kendiliğinden karar verebileceği kişileri ve dava türlerini ayırın.
4. gün	Katılım yeri ve kimlik tespiti	Vekil, taraf, tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililer için tablo oluşturun.
5. gün	İcra, imza, feragat-kabul-sulh	Aynı hukuki sonuç, yeni duruşma ve imza şartı gibi özel ayrımları tekrar edin.
6. gün	Kayıt yasağı ve teknik sorunlar	2 hafta saklama süresi, kayıt yasağı ve HMK 150/1 ayrımını soru çözerek pekiştirin.
7. gün	Çıkmış soru + deneme + yanlış analizi	GYS Adalet denemelerinde bu başlıktan gelen yanlışları kısa not kartına dönüştürün.

GYS Adalet ile Nasıl Çalışılmalı?

Bu başlık için en verimli yöntem “kısa konu anlatımı + mevzuat okuması + çıkmış soru tarzı + deneme yanlış analizi” şeklinde ilerlemektir. GYS Adalet’teki ders çalışma programına bu konu eklendiğinde aday, uzun mevzuatlar arasında kısa konuları ertelemeden kapatabilir. Program içinde kısa ama net kazanılabilecek derslerin düzenli aralıklarla tekrar edilmesi, sınava yakın dönemde konu yetiştirme telaşını azaltır.

İlk oturumda sadece konu anlatımı ve mevzuatın ana akışı izlenmeli.

İkinci oturumda süreler ve sayısal bilgiler ayrı not edilmeli.

Üçüncü oturumda GYS Adalet soru bankası ve denemelerde gelen yanlışlar, “süre”, “kişi”, “yetki”, “kayıt” ve “teknik sorun” başlıklarına ayrılmalı.

Son tekrar aşamasında sadece yanlış yapılan maddeler ve süre tablosu okunmalı.

Adayların En Sık Yaptığı Hatalar

Hata	Sonuç	Doğru yaklaşım
Konu kısa diye sona bırakmak	Kolay net fırsatı kaçabilir.	Konuyu erken bitirip aralıklı tekrar yapın.
2 iş günü ile 1 iş gününü karıştırmak	Süre sorularında yanlış yapılır.	Talep = 2 iş günü, hâkim kararı = 1 iş günü kodlamasını kullanın.
Ceza SEGBİS ile hukuk e-Duruşma kurallarını aynı sanmak	Kişi, işlem ve kapsam ayrımları karışır.	Hukuk e-Duruşma yönetmeliğini ayrı kısa tabloyla çalışın.
Kayıt yasağını istisnasız sanmak	Mahkemenin zorunlu hallerde kayıt alabileceği unutulur.	Yasak kuralını ve mahkeme istisnasını birlikte ezberleyin.
Deneme yanlışına sadece doğru cevaptan bakmak	Aynı soru tipi tekrar yanlış yapılır.	Yanlışın sebebini süre, kişi, yetki veya teknik sorun olarak etiketleyin.

Kısa Not Kartı: Sınavdan Önce Son Bakış

Anahtar ifade	Hatırlanacak bilgi
Talep süresi	Duruşmadan en az 2 iş günü önce
Karar süresi	Hâkim en az 1 iş günü önce kabul/ret kararı verir
Kararın niteliği	Kabul veya ret kararı kesindir
Ret sebepleri	Süresinde yapılmama, kötüye kullanım/sürüncemede bırakma, hukuki-fiili-teknik engel
Öncelik verilecek kişiler	Hastalık, yaşlılık veya engellilik sebebiyle mahkemeye gelmekte zorlanabilecek kişiler
Hukuki sonuç	e-Duruşma, mahkeme huzurundaki duruşma ile aynı hukuki sonucu doğurur
Kayıt yasağı	Fotoğraf çekilemez, ses ve görüntü kaydı yapılamaz; mahkeme zorunlu hallerde kayıt alabilir
Kayıt saklama	Merkezi Kayıt Sisteminde 2 hafta
Teknik sorun	Kusursuz teknik sebeple yapılamayan e-Duruşmada ilgili taraf/vekil yönünden HMK 150/1 uygulanmaz

Sık Sorulan Sorular

e-Duruşma talebi ne zaman yapılmalıdır?

Duruşma gününden en az iki iş günü önce UYAP mobil uygulamaları, avukat portalı veya vatandaş portalı üzerinden yapılmalıdır.

Hâkim e-Duruşma talebini ne zaman karara bağlar?

Hâkim, duruşma gününden en az bir iş günü önce kabul veya ret konusunda karar verir. Bu karar kesindir.

e-Duruşma mahkeme huzurundaki duruşma ile aynı sonucu doğurur mu?

Evet. Yönetmeliğe göre e-Duruşma, mahkeme huzurunda yapılan duruşma ile aynı hukuki sonuçları doğurur.

e-Duruşmada kayıt alınabilir mi?

Taraflarca fotoğraf çekilmesi, ses veya görüntü kaydı yapılması yasaktır. Ancak yargılamanın zorunlu kıldığı hallerde mahkeme kayıt yapılmasına karar verebilir.

Bu konuya ne kadar zaman ayrılmalı?

Mevzuat kısa olduğu için tek uzun oturum yerine 2-3 kısa tekrar daha verimlidir. Bir okuma, bir tablo çıkarma ve bir deneme-yanlış analizi oturumu genellikle yeterli olur.

Sonuç: Kısa Konu, Kolay Net Fırsatı

Hukuk Muhakemelerinde e-Duruşma Yönetmeliği, GYS adayları için hacim olarak kısa; fakat soru değeri bakımından ihmal edilmemesi gereken bir mevzuattır. Aday bu konuyu talep süresi, hâkimin karar süresi, katılım yeri, kimlik tespiti, kayıt yasağı, teknik sorunlar ve kayıtların saklanması başlıklarıyla çalışırsa sınavda gelecek soruya daha güvenli yaklaşır.

GYS hazırlığında başarı, yalnızca uzun konuları bitirmekle değil, kısa ve net sorulabilecek mevzuatlardan soru kaçırmamakla da ilgilidir. Bu nedenle e-Duruşma Yönetmeliği, GYS Adalet çalışma programında hızlıca bitirilip denemelerle pekiştirilecek konular arasına alınmalıdır.

İç Link Önerileri

GYS Son Hafta Tekrar Programı Nasıl Olmalı?

Mevzuat Sorularında Anahtar Kelime Yakalama

Yanlış Yapılan GYS Sorusu Nasıl Tekrar Edilmeli?

Süre Yönetimi: 80 Soruluk GYS Denemesi Nasıl Çözülür?

Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar GYS Çalışma Rehberi

Yayın Öncesi Kontrol Listesi

Kaynak Notu

Bu blog taslağı hazırlanırken kullanıcının yüklediği Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik ders dokümanı esas alınmıştır. Ayrıca Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü 2025 GYS ilanı ve Ek-2/D Yazı İşleri Müdürü konu dağılımı ile MEB ÖDSGM’nin 30 Kasım 2025 Adalet Bakanlığı GYS soru-cevap anahtarları duyurusu kontrol edilmiştir. Yayın öncesinde resmi duyuruların güncelliği tekrar kontrol edilmelidir.