İcra ve İflas Hukukunda İhtiyati Haciz vs İhtiyati Tedbir: GYS Karşılaştırma ve Süreler Tablosu

İİK m. 257 ihtiyati haciz ile HMK m. 389 ihtiyati tedbir arasındaki farklar İcra ve Adalet GYS sınavlarının klasik eleme sorusudur. Teminat, itiraz (7 gün) ve icraya koyma süreleri.

Geçici Hukuki Koruma Müesseseleri: İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbir

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK m. 257-268) kapsamında düzenlenen İhtiyati Haciz ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK m. 389-399) kapsamında düzenlenen İhtiyati Tedbir, uygulamada ve Görevde Yükselme Sınavları'nda (Yazı İşleri Müdürlüğü, İcra Müdürlüğü, Şeflik) en çok karşılaştırılan iki temel koruma tedbiridir.

Sınavlarda adayların en çok düştüğü çeldirici; para alacakları için ihtiyati tedbir istenip istenemeyeceği ve ihtiyati haciz kararının icra dairesine sunulması için öngörülen hak düşürücü süredir.

1. İhtiyati Haciz ile İhtiyati Tedbir Karşılaştırma Tablosu

Kriter	İhtiyati Haciz (İİK m. 257)	İhtiyati Tedbir (HMK m. 389)
Alacağın / Talebin Niteliği	YALNIZCA PARA ve TEMİNAT ALACAKLARI	Para DIŞINDAKİ ayni haklar ve malvarlığı talepleri (Örn: Taşınmaz mülkiyeti, taşınırın teslimi).
Alacağın Rehinle Temini	Rehinle temin EDİLMEMİŞ olmalıdır (Rehin varsa önce rehne müracaat kuralı).	Uyuşmazlık konusu şeyin kendisi üzerinde talep edilir.
Kararın İnfazını İsteme Süresi	Kararın verildiği tarihten itibaren 10 GÜN	Kararın verildiği tarihten itibaren 1 HAFTA
İnfaz Mercii	Yalnızca İcra Dairesi infaz eder.	Yazı işleri müdürlüğü veya icra dairesi infaz eder.
Karara Karşı İtiraz Süresi	Haczin uygulandığı veya tutanağın tebliğinden itibaren 7 GÜN	Tedbirin uygulandığı veya tutanağın tebliğinden itibaren 1 HAFTA
Dava Açma / Takibi Kesinleştirme Süresi	Haczin tatbikinden itibaren 7 GÜN içinde takip talebinde bulunmalı veya dava açmalıdır.	Tedbir kararı dava açılmadan verilmişse kararın uygulanmasından itibaren 2 HAFTA içinde esas dava açılmalıdır.

GYS Sınav Tuzağı: Para Alacağı İçin İhtiyati Tedbir İstenebilir mi?

HMK m. 389 gereğince para alacakları için ihtiyati tedbir İSTENEMEZ. Para alacaklarının güvence altına alınması için öngörülen tek geçici hukuki koruma tedbiri İhtiyati Hacizdir. Yargıtay içtihatlarına göre para alacağı için verilen tedbir kararları kanuna aykırıdır.

2. İhtiyati Haczin Tamamlanması (Takibe Dönüştürülmesi - İİK m. 264)

Alacaklı, ihtiyati haciz kararını uygulattıktan sonra bunu 7 GÜN İÇİNDE asıl icra takibine veya davaya dönüştürmek zorundadır:

Dava açmadan önce ihtiyati haciz koyduran alacaklı; haczin tatbikinden, haciz gıyabında yapılmışsa tutanağın tebliğinden itibaren 7 gün içinde takip talebinde bulunmaya (ödeme emri göndermeye) veya genel mahkemede alacak davası açmaya mecburdur.
Borçlu ödeme emrine itiraz ederse, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını veya genel mahkemeden itirazın iptalini istemelidir.
Bu süreler geçirildiği takdirde ihtiyati haciz kendiliğinden hükümsüz kalır (düşer).

GYS İcra Hukuku Soru Örneği

Soru: İcra ve İflas Kanunu'na göre, mahkemeden ihtiyati haciz kararı alan alacaklının bu kararı icra dairesine sunarak haczin uygulanmasını isteme süresi kararın verildiği tarihten itibaren kaç gündür?

A) 3 gün B) 7 gün C) 10 gün D) 15 gün E) 1 ay

Doğru Cevap: C (İİK m. 261 uyarınca alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazını istemek zorundadır; aksi takdirde karar kendiliğinden kalkar).