İcra Hukukunda Hacizde İstihkak Davası (İİK m. 96-99): Karineler ve İspat Külfeti Tablosu

İİK m. 96 borçlunun zilyetliği (borçlu mülkiyet karinesi) ile m. 99 üçüncü kişinin zilyetliği İcra Müdürlüğü sınavının en can alıcı davasıdır. İspat külfeti ve 7 günlük dava süresi tablosu.

Haczedilen Mal Üzerinde Mülkiyet Uyuşmazlığı: İstihkak İddiası

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nda (İİK m. 96-99) düzenlenen Hacizde İstihkak; borçlunun borcu sebebiyle haczedilen bir malın gerçekte üçüncü bir kişiye ait olduğu veya üzerinde üçüncü kişinin rehin hakkı bulunduğu iddiasıdır.

Adalet Bakanlığı Görevde Yükselme ve İcra Müdürlüğü sınavlarında malın nerede haczedildiğine göre değişen yasal karineler (İİK 96 vs İİK 99) ve davayı kimin açmak zorunda olduğu en çok çeldirici barındıran alandır.

1. İİK m. 96 ile İİK m. 99 Karşılaştırma Tablosu

Özellik	Mal Borçlunun Elinde Haczedilmişse (İİK m. 96 - 97)	Mal Üçüncü Kişinin Elinde Haczedilmişse (İİK m. 99)
Mülkiyet Karinesi	Mal borçlunun sayılır (Borçlu lehine mülkiyet karinesi).	Mal üçüncü kişinin sayılır (3. kişi lehine mülkiyet karinesi).
İspat Külfeti (Kimin İspat Edeceği)	İstihkak iddia eden üçüncü kişi malın kendisine ait olduğunu ispatlamak zorundadır.	Haciz koyduran alacaklı malın gerçekte borçluya ait olduğunu ispatlamak zorundadır.
Davayı Kim Açmak Zorundadır?	Üçüncü Kişi 7 gün içinde İcra Mahkemesinde istihkak davası açar.	İcra müdürü Alacaklıya 7 gün süre verir. Alacaklı 7 gün içinde dava açmazsa haciz kalkar!
Malın Birlikte Elde Bulunması	Borçlu ile üçüncü kişi malı birlikte ellerinde bulunduruyorlarsa (Örn: Eşlerin ortak evi) mal borçlunun elinde sayılır (İİK m. 97/a).

2. İstihkak Davasında Süreler ve Tazminat Riski

İcra müdürünün bildiriminden itibaren davayı açma süresi 7 GÜNdür (Hak düşürücü süredir). Görevli mahkeme İcra Mahkemesidir.
Davanın reddi veya kabulü halinde haksız çıkan taraf aleyhine en az %20 tazminata hükmolunur.

GYS İcra Hukuku Soru Örneği

Soru: İcra ve İflas Kanunu'nun 99. maddesine göre, haczedilen taşınır mal üçüncü kişinin zilyetliğinde bulunuyorsa, istihkak iddiasına itiraz eden alacaklının icra mahkemesinde dava açması için icra müdürü tarafından alacaklıya kaç gün süre verilir?

A) 3 gün B) 7 gün C) 10 gün D) 15 gün E) 1 ay

Doğru Cevap: B (İİK m. 99 gereğince icra müdürü alacaklıya 7 günlük süre verir; alacaklı bu sürede icra mahkemesinde istihkak davası açmazsa haciz kalkar).