HMK Madde 114 Dava Şartları ve Madde 115 Usulden Ret Sınav Analizi

HMK 114 dava şartları tam listesi ve HMK 115 usulden ret kuralları. Dava şartı noksanlığının giderilmesi için kesin süre, re'sen gözetilme ve sınav soru analizi.

Hukuk Yargılamasının Omurgası: Dava Şartları (HMK m. 114 & 115)

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 114. maddesinde düzenlenen Dava Şartları, mahkemenin uyuşmazlığın esasına girip esastan karar verebilmesi için varlığı veya yokluğu zorunlu olan usul hukuku kurallarıdır.

Adalet Bakanlığı Görevde Yükselme Sınavları'nda (Yazı İşleri Müdürlüğü ve İcra Müdürlüğü) dava şartları her yıl en az 2 sorunun doğrudan çıktığı en garantili soru alanıdır.

1. HMK 114 Dava Şartları Tam Listesi ve Ayrımı Tablosu

Dava Şartı Grubu	HMK Madde Fıkrası	İçerik ve Nitelik	Noksanlığı Giderilebilir mi?
Mahkemeye İlişkin	m. 114/1-a, b, c	Türk yargısının yargı hakkı, Yargı yolunun caiz olması, Görev ve Kesin yetki.	HAYIR, Giderilemez (Dava görev/yargı yolu yönünden reddedilir).
Taraflara İlişkin	m. 114/1-d, e, f	Taraf ve dava ehliyeti, Kanuni temsilcinin izni, Vekilin geçerli vekaletnamesi.	EVET, Mahkemece kesin süre verilerek giderilebilir.
Dava Konusuna İlişkin	m. 114/1-h, ı, i	Hukuki yarar, Derdestlik bulunmaması, Kesin hüküm bulunmaması.	HAYIR, Giderilemez (Dava usulden derhal reddedilir).
Mali Şartlar	m. 114/1-g	Gider avansının ve harcın yatırılmış olması.	EVET, 2 haftalık kesin süre verilir, yatırılmazsa usulden reddedilir.

📌 Hızlı Özet & Sınav İçin Hap Bilgi: HMK m. 115/1 uyarınca mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında re'sen (kendiliğinden) araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilir.

2. Dava Şartı Noksanlığının Giderilmesi Prosedürü (HMK m. 115/2)

Dava şartı noksanlığı tespit edilirse mahkemenin izleyeceği yol şu şekildedir:

Eğer noksanlığın giderilmesi mümkün ise (örneğin vekaletname ibrazı veya gider avansı eksikliği), mahkeme bunun tamamlanması için davacıya kesin süre verir.
Verilen kesin süre içinde noksanlık giderilirse davaya esastan devam edilir.
Süre içinde noksanlık giderilmezse veya giderilmesi baştan imkansız bir şart ise (kesin hüküm, hukuki yarar yokluğu gibi), dava dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir.
Dava şartı noksanlığı nedeniyle verilen ret kararı maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz; şart sağlandıktan sonra dava yeniden açılabilir.

Hukuk kalem uygulamaları ve tensip zaptı işlemleri için Hukuk Mahkemelerinde Tensip Zaptı Hazırlama Kılavuzu yazımızı inceleyin.