HMK Islah Müessesesi: Tam Islah vs Kısmen Islah ve Yargıtay Uygulaması Tablosu

HMK m. 176-182 Islah hükümleri Yazı İşleri Müdürlüğü sınavının en çok çeldirici soru barındıran usul alanıdır. Bir defa ıslah kuralı, tahkikatın sonuna kadar süre ve zamanaşımı tablosu.

Hukuk Yargılamasında Usul Hatalarının Düzeltilmesi: Islah Kurumu

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK m. 176-182) düzenlenen Islah; taraflardan birinin yapmış olduğu bir usul işlemini tamamen veya kısmen düzeltmesine imkân tanıyan tek taraflı ve yenilik doğuran bir usul hukuku işlemidir.

Adalet Bakanlığı Görevde Yükselme Sınavı'nda (HMK bölümü) aynı davada kaç kez ıslah yapılabileceği, ıslahın hangi yargılama evresine kadar yapılabileceği ve ıslahla yapılamayacak işlemler sürekli olarak test edilir.

1. Islahın Temel Kanuni Şartları Tablosu (HMK m. 176 - 177)

Kural / Şart	Kanuni Düzenleme	GYS Sınav Püf Noktası
Islah Sayısı	Aynı davada taraflar ancak BİR KEZ ıslah yapabilir.	İkinci kez ıslah talebinde bulunulamaz; mahkeme ikinci ıslahı dikkate almaz.
Yapılabileceği Son Zaman	Tahkikatın sona ermesine kadar	Hüküm verildikten sonra, istinaf veya temyiz aşamasında ıslah YAPILAMAZ (Bozmadan sonra ıslah yasağı kuralı ve istisnaları).
Karşı Tarafın Rızası	Karşı tarafın ve mahkemenin onayına tabi değildir.	Tek taraflı irade beyanıyla hüküm doğurur.

2. Tam Islah vs Kısmen Islah

Tam Islah (HMK m. 179): Yalnızca davacı tarafından yapılabilir. Davacı dava dilekçesinden itibaren yapmış olduğu bütün usul işlemlerini hükümsüz sayar ve yeni bir dava dilekçesi verir. (Ancak tamamen yeni bir talep eklenemez, taraf değiştirilemez).
Kısmen Islah (HMK m. 180): Hem davacı hem de davalı tarafından yapılabilir. Belirli bir usul işlemi düzeltilir (Örn: Dava değerinin arttırılması, ikinci cevap dilekçesindeki savunmanın değiştirilmesi).
Islah Harcının Yatırılması: Kısmen ıslahla dava değerini arttıran davacı, nispi harç farkını 1 haftalık kesin süre içinde yatırmak zorundadır.

GYS HMK Islah Soru Örneği

Soru: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, taraflar aynı davada en fazla kaç kez ıslah yoluna başvurabilirler?

A) 1 kez B) 2 kez C) 3 kez D) Hâkimin izniyle sınırsız E) Her celsede bir kez

Doğru Cevap: A (HMK m. 176/2 uyarınca aynı davada taraflardan her biri ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir).