Adalet Bakanlığı görevde yükselme sınavında yazılı aşamayı geçtiniz; sırada sözlü sınav, yani mülakat var. Bu rehberde sözlü sınava kimlerin çağrıldığını, komisyonun sizi hangi ölçütlerle puanladığını, başarı puanının nasıl hesaplandığını, mülakat gününe nasıl hazırlanacağınızı ve sonuca itiraz yollarını tek yerde topladık. Puanlama ve süreç bilgileri doğrudan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine dayanır.
📌 Kısaca: Sözlü sınava, yazılıda en yüksek puandan başlayarak ilan edilen kadro sayısının 1,5 katı aday çağrılır. Komisyonun her üyesi sizi altı ölçüt üzerinden 100 puanla değerlendirir; 70 ve üzeri başarılıdır. Atamada esas alınan başarı puanı, yazılı ve sözlü puanların aritmetik ortalamasıdır.
1. Sözlü Sınava Kimler Çağrılır?
Yönetmeliğe göre yazılı sınavda en yüksek puanı alan adaydan başlanarak, ilan edilen kadro sayısının bir buçuk katı aday sözlü sınava alınır. Bir buçuk katın tam sayı çıkmaması hâlinde sayı yukarı tamamlanır ve son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava çağrılır.
Bu kural, yazılıda baraj puanını geçmenin tek başına yetmediği anlamına gelir: Sözlü sınava girebilmek için ilan edilen kadro sayısına göre belirlenen sıralamanın içinde olmanız gerekir. Yazılı puanınızın nasıl hesaplandığını merak ediyorsanız GYS puan hesaplama ve baraj puanı yazımıza bakabilirsiniz.
2. Sözlü Sınav Kurulu Kimlerden Oluşur?
Sözlü sınav kurulu, Personel Genel Müdür Yardımcılarından birinin başkanlığında, Bakanlıkta görevli hâkim ve savcı sınıfından dört üye ile birlikte toplam beş asıl üyeden oluşur; aynı usulle yedek üyeler de belirlenir. Gerektiğinde birden fazla sözlü sınav kurulu kurulabilir. Kurul, üye tam sayısıyla toplanır ve oy çokluğuyla karar verir.
Kurul başkanı ve üyeleri; kendilerinin veya eşlerinin ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan veya kayın hısımlarının katıldığı sınavın kurulunda görev alamaz. Böyle bir durumda kurula Bakanlıkça belirlenecek başka üyeler katılır.
Sözlü sınav kurulu; sözlü sınava girecekleri belirleyip duyurur, sınav tarihini ve sorularını belirler, sınavı yapar ve değerlendirir, başarı listesinin ilanını sağlar ve sözlü sınava yapılan itirazları sonuçlandırır.
3. Komisyon Sizi Nasıl Puanlar? (Altı Ölçüt)
Kurulun her üyesi adayı aşağıdaki altı ölçüt üzerinden 100 tam puan ile değerlendirir. Üyelerin verdiği puanların aritmetik ortalaması sözlü sınav puanınızdır ve 70 ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır.
| Ölçüt |
Puan |
Komisyon neye bakar? (pratik karşılığı) |
| a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi |
20 |
Mevzuat sorularına doğru, kısa ve gerekçeli yanıt verebilmeniz. |
| b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü |
20 |
Soruyu doğru anlamanız, dolandırmadan özetlemeniz ve mantıklı bir yol izlemeniz. |
| c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu |
20 |
Unvanın gerektirdiği ciddiyet, kıyafet, duruş ve kurumu temsil edebilme izlenimi. |
| ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı |
15 |
Göz teması, kararlı ses tonu, baskı altında sakin kalabilme. |
| d) Genel kültürü ve genel yeteneği |
15 |
Güncel gelişmeler, tarih ve genel kültür sorularındaki hâkimiyet. |
| e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı |
10 |
UYAP, e-imza, SEGBİS, e-tebligat gibi dijital adalet araçlarına yakınlık. |
📌 Dikkat: Mevzuat bilgisi toplamın yalnızca 20 puanıdır. Kalan 80 puan; kendinizi ifade etmeniz, muhakemeniz, duruşunuz, özgüveniniz, genel kültürünüz ve dijital dönüşüme yakınlığınızla ilgilidir. Sadece kanun ezberleyerek mülakata girmek, puanın büyük kısmını şansa bırakmak demektir.
4. Başarı Puanı ve Sıralama Nasıl Belirlenir?
Atamada esas alınan başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalamasıdır ve Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir. Örneğin yazılıdan 82, sözlüden 76 alan bir adayın başarı puanı (82 + 76) / 2 = 79 olur.
Başarı puanlarının eşit olması hâlinde sırasıyla:
- hizmet süresi fazla olana,
- daha üst öğrenimi bitirmiş olana,
- üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olana
öncelik verilir. Başarılı olduğu hâlde kadro sayısı nedeniyle atanamayanlardan, asıl aday sayısını geçmemek üzere yedek liste oluşturulabilir. Taşra kadrolarına atamalar başarı sıralaması ve tercihlere göre yapılır; tercihte bulunmayanlar ile ilan edilen yer sayısı kadar tercih yapmadığı için atanamayanlar atanma haklarından vazgeçmiş sayılır. Bu yüzden tercih aşamasını en az mülakat kadar ciddiye alın.
5. Mülakatın İlk Dakikası: Kendinizi Tanıtma
Komisyon çoğunlukla gerginliği azaltmak ve konuşma becerinizi görmek için "Kısaca kendinizi tanıtır mısınız?" sorusuyla başlar. Bu soru, b ve ç ölçütlerinde (ifade, özgüven) ilk izlenimi oluşturur. İdeal yanıt 60-75 saniye sürer ve şu sırayı izler:
| Bölüm |
Süre |
İçerik |
| Giriş | 10 sn | Ad-soyad ve eğitim durumu. |
| Mesleki deneyim | 25 sn | Kaç yıldır, hangi birimlerde (hukuk, ceza, icra vb.) çalıştığınız. |
| Yetkinlik | 15 sn | UYAP kullanımı, kalem yönetimi, aldığınız eğitim ve başarı belgeleri. |
| Kapanış | 10 sn | Başvurduğunuz unvanda kuruma nasıl katkı sunacağınız. |
Örnek: "Sayın Başkanım, değerli kurul üyeleri; adım Ahmet Yılmaz. Adalet meslek yüksekokulu ve kamu yönetimi lisans mezunuyum. Dokuz yıldır zabıt kâtibi olarak görev yapıyorum; bunun dört yılı asliye hukuk, beş yılı ağır ceza mahkemesi kaleminde geçti. Hem hukuk hem ceza yargılamasının kalem işleyişini, duruşma ve kesinleştirme süreçlerini yakından tanıyorum. Bu birikimi yazı işleri müdürü olarak kalemin düzenli ve hızlı işlemesi için kullanmak istiyorum. Teşekkür ederim."
İlkokuldan başlayan bir hayat hikâyesi anlatmayın; konuşmanızı mesleki birikiminize ve başvurduğunuz göreve odaklayın.
6. Kıyafet, Beden Dili ve Konuşma
c ölçütü (temsil kabiliyeti, tutum ve davranış) büyük ölçüde odaya girdiğiniz andan itibaren oluşan izlenimle ilgilidir.
- Kıyafet: Kamu personeli kılık kıyafet kurallarına uygun, sade ve koyu renkli (lacivert, antrasit) bir takım; abartılı aksesuar ve parlak kumaşlardan kaçının.
- Giriş: Kapıyı çalıp izinle girin, kurulu selamlayın; "Buyurun" denmeden oturmayın. Kurul el uzatmadıkça tokalaşmaya yeltenmeyin.
- Oturuş: Dik oturun, ellerinizi sakin tutun; kollarınızı göğsünüzde bağlamayın, bacak bacak üstüne atmayın.
- Göz teması: Soruyu soran üyeye odaklanın, yanıt verirken diğer üyelere de sırayla bakın.
- Konuşma: Tok ve anlaşılır konuşun; "ııı, şey, hani" gibi dolgu seslerden kaçının. Düşünmek için iki saniye susmak hata değildir.
7. Bilmediğiniz Bir Soru Gelirse
Her soruyu bilmeniz beklenmez; asıl ölçülen, zor anda nasıl davrandığınızdır.
| Davranış |
Etkisi |
| Bilgi uydurmak | En kötü seçenek; dürüstlük ve güvenilirlik izlenimini zedeler. |
| Donup kalmak | Özgüven ve baskı yönetimi açısından olumsuz görünür. |
| Saygılı biçimde "hatırlayamadım" demek | Dürüst ve kendinden emin bir duruştur. |
| Genel ilkeden yola çıkarak muhakeme yürütmek | En iyisi; b ölçütünde (muhakeme) puan kazandırır. |
Kullanabileceğiniz kalıp: "Sayın Başkanım, maddenin tam düzenlemesini şu an hatırlayamıyorum; ancak genel ilke açısından değerlendirmem gerekirse…"
8. Müdürlük Mülakatlarında Kriz ve Yönetim Senaryoları
Yazı işleri ve icra müdürlüğü gibi yönetim kadrolarında kurul, "Müdür olsanız şu durumda ne yaparsınız?" şeklinde senaryolar sorabilir. Tek bir doğru yanıt yoktur; aranan yaklaşım mevzuata uygunluk, soğukkanlılık, sorumluluk alma ve hizmetin aksamamasıdır.
- Kalemde iki personel arasında tartışma: Taraflarla ayrı ayrı görüşürüm, sorunu kişiselleştirmeden iş bölümünü yeniden düzenlerim; sorun sürerse durumu yazılı olarak amirime ve gerekirse adalet komisyonuna bildiririm.
- Kaleme bağırarak gelen vatandaş veya avukat: Sakin bir tonla odama davet eder, talebinin dayanağını açıklarım; hakaret veya fiilî taşkınlık olursa tutanak düzenleyip adliye güvenliğine haber veririm.
- Duruşma günü personel eksikliği: Duruşmanın aksamaması için iş bölümünü hemen yeniden düzenler, gerekirse görevi bizzat üstlenir ve geçici görevlendirme için adalet komisyonuna başvururum.
- Eksik alınan harç fark edildiğinde: Eksik harcın mevzuata uygun şekilde tamamlatılması için gerekli işlemi yaptırır ve hâkimi bilgilendiririm.
Yanıtlarınızda "sorumluluğu alırım, personelimin arkasında dururum, mevzuattan ayrılmam" mesajını vermeye çalışın.
9. Mülakat Heyecanını Yönetmek
Kapıda beklerken kalp atışının hızlanması, ellerin terlemesi veya ses titremesi doğaldır. Amaç heyecanı bastırmak değil, kontrol altına almaktır:
- Kutu nefesi: 4 saniye burundan nefes alın, 4 saniye tutun, 4 saniyede verin, 4 saniye bekleyin; kapıda üç tur yapın.
- Zihinsel prova: Odaya dik girdiğinizi, kurulu selamladığınızı ve ilk soruyu net yanıtladığınızı birkaç kez canlandırın.
- Bakış açısını değiştirin: "Sorgulanıyorum" yerine "Yıllardır yaptığım işi anlatacağım" diye düşünün.
- Son dakika notlarına gömülmeyin: Bekleme salonunda zor sorular hakkında konuşmak paniği artırır.
Sesli prova yapmak heyecanı en çok azaltan yöntemdir. Bir arkadaşınızla deneme mülakatı yapabilir ya da gysadalet.com panelindeki Yapay Zekâ Mülakat Koçu ile sorulara sesli yanıt verip geri bildirim alabilirsiniz.
10. Son Bir Hafta İçin Hazırlık Listesi
- Yazılı sınav konularından en çok sorulan temel kavramları kısa ve gerekçeli anlatabilecek şekilde tekrar edin (a ve b ölçütleri).
- Başvurduğunuz unvanın görev ve sorumluluklarını kendi cümlelerinizle anlatabilir hâle gelin.
- Adalet teşkilatındaki güncel dijital uygulamalar (UYAP, e-tebligat, SEGBİS, e-duruşma) hakkında birkaç cümlelik bilgi hazırlayın (e ölçütü).
- Son dönemin önemli gündem başlıklarını ve temel tarih bilgilerini gözden geçirin (d ölçütü).
- Kendinizi tanıtma konuşmanızı sesli olarak en az beş kez tekrar edin ve süresini ölçün.
- Kıyafetinizi bir gün önceden hazırlayın; sınav yerine erken gidin.
Mülakatta sıkça karşılaşılan soru örnekleri için GYS mülakatında sorulan sorular ve cevapları yazımıza göz atın.
11. Sonuca İtiraz ve Yargı Yolu
Sözlü sınav sonuçları Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir. Yönetmeliğe göre ilandan itibaren beş iş günü içinde sınav kuruluna itiraz edilebilir. Kurul itirazları on iş günü içinde inceleyerek kesin olarak karara bağlar ve sonuç Personel Genel Müdürlüğünce itiraz sahibine bildirilir.
İtiraz sonucuna rağmen işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız idari yargı yoluna başvurabilirsiniz. İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre idare mahkemesinde dava açma süresi, kural olarak işlemin yazılı bildirimini veya ilanını izleyen günden itibaren 60 gündür. Davada genellikle sözlü sınavın nesnel ve denetlenebilir biçimde yapılıp yapılmadığı, değerlendirmenin gerekçesi ve sınav tutanakları incelenir; bu nedenle dilekçede sınav belgelerinin ve puanlama tutanaklarının dosyaya getirtilmesini istemek önemlidir.
⚖️ Önemli: Süreler hak düşürücü niteliktedir ve her dosyanın koşulları farklıdır. Yetkili mahkeme, sürelerin hesabı ve dava stratejisi için mutlaka bir avukattan destek alın. Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Sözlü sınavda kaç puan almak gerekir?
Kurul üyelerinin verdiği puanların ortalaması 100 üzerinden en az 70 olmalıdır.
Yazılı puanı yüksek olan mülakatta avantajlı mıdır?
Sözlü sınav puanı ayrı değerlendirilir; ancak atamada esas alınan başarı puanı yazılı ve sözlü puanların ortalaması olduğu için yüksek yazılı puanı sıralamada önemli bir avantaj sağlar.
Mülakatı kim yapar?
Personel Genel Müdür Yardımcılarından birinin başkanlığında, Bakanlıkta görevli hâkim ve savcı sınıfından dört üyeyle birlikte beş kişilik sözlü sınav kurulu.
"Bilmiyorum" demek puan kaybettirir mi?
Bilgi uydurmaktan çok daha iyidir. Saygılı bir dille hatırlayamadığınızı söyleyip genel ilkeden yola çıkarak muhakeme yürütmek, değerlendirmede olumlu karşılanır.
Sonuca ne kadar sürede itiraz edilir?
Sonuçların ilanından itibaren beş iş günü içinde sınav kuruluna itiraz edilebilir; itiraz on iş günü içinde kesin olarak karara bağlanır.